Bài viết dưới đây hướng dẫn chi tiết quy trình sử dụng đĩa Compact Dry dành cho phòng QC, có thể sử dụng làm tài liệu đào tạo nội bộ hoặc cung cấp cho khách hàng.

- Compact Dry là đĩa môi trường khô dùng trong kiểm nghiệm vi sinh, được sản xuất bởi Shimadzu Diagnostics (Nhật Bản). Đĩa chứa sẵn môi trường và chất chỉ thị màu, chỉ cần nhỏ mẫu lên bề mặt là có thể ủ trực tiếp mà không cần đổ môi trường hay trải mẫu.

* Các chỉ tiêu phổ biến:

- Tổng số vi sinh vật hiếu khí (TC)

- Coliform

- E. coli

- Staphylococcus aureus

- Salmonella (kết hợp tăng sinh)

- Nấm men – nấm mốc

1. Chuẩn bị mẫu

Chuẩn bị mẫu đúng cách quyết định độ chính xác của kết quả.

1.1. Dụng cụ cần thiết

- Cân phân tích

- Túi đồng hóa vô trùng

- Máy dập mẫu (stomacher)

- Pipet định lượng & đầu tip vô trùng

- Dung dịch pha loãng (Buffered Peptone Water hoặc NaCl 0,85%)

1.2. Nguyên tắc pha loãng mẫu

🔹 Đối với mẫu rắn (thực phẩm, thức ăn chăn nuôi)

- Cân 25g mẫu

- Thêm 225mL dung dịch pha loãng

- Đồng hóa 1–2 phút

   → Thu được độ pha loãng 10⁻¹

- Tiếp tục pha loãng thập phân nếu cần (10⁻², 10⁻³…)

🔹 Đối với mẫu nước

- Có thể cấy trực tiếp nếu mật độ thấp

- Hoặc pha loãng nếu dự kiến tải lượng vi sinh cao

👉 Lưu ý: Lắc đều trước khi hút mẫu để đảm bảo vi sinh phân bố đồng đều.

2. Pipet đúng thể tích

Đây là bước cực kỳ quan trọng.

Thể tích chuẩn:

✅ 1.0 mL mẫu cho mỗi đĩa Compact Dry

Cách thao tác chuẩn:

1. Đặt đĩa trên bề mặt phẳng

2. Mở nắp

3. Nhỏ chính xác 1 mL vào giữa đĩa

4. Đậy nắp lại ngay

Mẫu sẽ tự động lan đều nhờ cấu trúc màng thấm bên trong.

⚠ Chú ý không:

- Trải mẫu bằng que trang

- Lắc đĩa

- Nhỏ vượt quá 1 ml

- Sai thể tích sẽ làm sai lệch kết quả định lượng (CFU).

3. Thời gian ủ

Thời gian ủ phụ thuộc từng chỉ tiêu:

👉 Không đọc kết quả quá sớm hoặc quá trễ vì có thể:

- Khuẩn lạc chưa phát triển đủ

- Hoặc mọc chồng lấp gây khó đếm

4. Nhiệt độ ủ

Nhiệt độ chuẩn thường dùng:

📌 Phải sử dụng tủ ấm có hiệu chuẩn định kỳ.

Sai lệch nhiệt độ có thể:

- Làm vi sinh phát triển chậm

- Hoặc gây chết vi sinh nhạy nhiệt

5. Cách đọc kết quả khuẩn lạc

5.1. Nguyên tắc chung

- Đếm tất cả khuẩn lạc có màu đặc trưng theo hướng dẫn từng loại đĩa

- Chọn đĩa có số khuẩn lạc từ 30–300 CFU để tính toán

5.2. Ví dụ đọc màu khuẩn lạc

Tùy từng loại đĩa

- TC: khuẩn lạc đỏ

- Coliform: khuẩn lạc đỏ/tím

- E. coli: xanh lam

- Nấm mốc: Khuẩn lạc có tơ với màu đặc trưng của từng loại mốc.

- Nấm men: Khuẩn lạc xanh, trắng, trắng đục

👉 Luôn tham khảo tài liệu kỹ thuật đi kèm từng mã sản phẩm.

6. Tính kết quả (CFU/g hoặc CFU/mL)

Công thức:

CFU= Số khuẩn lạc x hệ số pha loãng

Ví dụ:

- Đếm được 45 khuẩn lạc ở độ pha loãng 10⁻²

   → Kết quả: 45 × 10² = 4.5 × 10³ CFU/g

7. Những lỗi thường gặp trong phòng QC

- Không trộn đều mẫu trước khi hút

- Pipet sai thể tích

- Ủ sai nhiệt độ

- Để đĩa nghiêng khi ủ

- Đọc kết quả quá thời gian quy định

Xây dựng SOP nội bộ giúp giảm sai số giữa các nhân viên và tăng độ tin cậy kết quả.

8. Ưu điểm khi áp dụng chuẩn hóa với Compact Dry

✔ Giảm sai số thao tác

✔ Chuẩn hóa quy trình kiểm nghiệm

✔ Dễ đào tạo nhân viên mới

✔ Phù hợp audit ISO, HACCP, FSSC

Đặc biệt hữu ích với phòng QC trong:

- Nhà máy thực phẩm

- Nước uống đóng chai

- Cơ sở sản xuất mỹ phẩm

- Nhà máy thức ăn chăn nuôi

Việc xây dựng quy trình thao tác chuẩn với Compact Dry không chỉ đảm bảo kết quả kiểm nghiệm chính xác mà còn nâng cao tính chuyên nghiệp của phòng QC. Khi tuân thủ đúng:

- Chuẩn bị mẫu

- Pipet đúng 1 mL

- Ủ đúng thời gian – nhiệt độ

- Đọc và tính kết quả chuẩn xác

Phòng QC sẽ kiểm soát tốt rủi ro vi sinh và đáp ứng yêu cầu kiểm tra nội bộ cũng như đánh giá từ bên ngoài.

👉 Thông tin liên hệ

CÔNG TY TNHH THIẾT BỊ KHOA HỌC KỸ THUẬT THÁI BÌNH DƯƠNG

Số 28 đường số 20, Khu dân cư Him Lam, Phường Tân Hưng, Tp.HCM

Người liên hệ: Mr. Tiến. Điện thoại: 0972598642

Email: xuantien@pacificlab.vn